# Labori kun &umbrello;

Ĉi tiu ĉapitro enkondukos vin al la uzant-interfaco de &umbrello; kaj priskribos ĉion sciendan por komenci modeli. Ĉiuj agoj en &umbrello; estas alireblaj tra la menuo kaj la ilpaneloj, sed &umbrello; ankaŭ ofte uzas &RMB; kuntekstmenuojn. Vi povas &RMB; musklaki al preskaŭ iu ajn elemento en la ilaro aŭ arboperspektivo de &umbrello; por ekricevi menuon kun la plej utilaj funkcioj aplikeblaj al la individua elemento kiun vi estas prilaboranta. Iuj uzantoj je la komenco trovas ĉi tiun iomete konfuza ĉar ili pli kutimas labori per la menuoj aŭ la ilpaneloj, sed foje ke vi alkutimiĝas al dekstra musklakado tio ege rapidigos vian laboron.

## Uzant-Interfaco

La &umbrello;-a ĉefa fenestro estas dividita en tri spacoj kiuj helpos vin teni la superrigardon de via tuta sistemo kaj helpos aliri la diversajn diagramojn rapide dum la prilaborado de la modelo.

Ĉi tiuj spacoj estas nomataj:

- Arboperspektivo

- Laborspaco

- Dokumentada kaj Komandohistoria Fenestro

&umbrello;'s User Interface La uzant-interfaco de &umbrello;

La uzant-interfaco de &umbrello;

### Arboperspektivo

La Arboperspektivo estas kutime lokigata maldekstre ĉe la supro de la fenestro kaj montras ĉiujn diagramojn, klasojn, aktorojn kaj uzkazojn kiuj konsistigas vian modelon. La Arboperspektivo permesas al vi rapidan superrigardon de la elementoj kunmetantaj vian modelon. La Arboperspektivo ankaŭ ebligas la rapidan ŝaltadon inter la diversaj diagramoj en via modelo kaj permesas enigi elementojn de la modelo en la aktualan diagramon.

Se vi estas prilaboranta modelon kun pli ol nur kelkaj klasoj kaj skemoj, la Arboperspektivo povus helpi vin plue orientiĝi per la organizado de la modelelementoj en dosierujoj. Vi povas krei dosierujojn elektanta la koncernan opcion de la kuntekstmenuo (&RMB; musklaku al unu el la dosierujoj en la arboperspektivo) kaj vi povas organizi viajn elementojn movanta ilin al konvena dosierujo (mustrene/falige).

### Dokumentada kaj Komandohistoria Fenestro

La Dokumentada kaj Komandohistoria Fenestro estas la malgranda fenestro kiu troviĝas maldekstre ĉe la malsupro de &umbrello;, kaj ĝi donas al vi rapidan antaŭprezenton de la dokumentaro por la aktuale elektita elemento samkiel la komandohistorion de via laborsesio. La Dokumentadfenestro estas iom malgranda ĉar ĝi estas konceptita por permesi nur rapidan rigardeton en la elementodokumentaron, samtempe ne forprenanta tro da ekranspaco. Por vidi la dokumentaron pli detale vi povas ĉiukaze malfermi la elementotrajtojn.

### Laborspaco

La Laborspaco estas la ĉefa fenestro en &umbrello; kaj estas kie la vera ellaborado okazas. Vi uzas la Laborospacon por redakti kaj alrigardi la diagramojn en via modelo. La Laborspaco montras la aktuale aktivan diagramon. Aktuale nur unu diagramo povas esti montrata samtempe en la Laborospaco.

## Krei, Ŝarĝi kaj Savi Modelojn

La unua kion vi devas fari por utiligi &umbrello; estas krei modelon prilaborotan. Kiam vi startas &umbrello;-n ĝi ĉiam ŝarĝas la lastan uzitan modelon aŭ kreas novan, malplenan modelon (depende de viaj preferoj fiksitaj en la konfigurdialogo). Ĉi tiu permesos vin komenci tuj labori.

### Nova Modelo

Se iam vi devas krei novan modelon vi povas tion fari per la elekto Nova de la menuo Dosiero aŭ alklakante la ikonon Nova de l' ilpanelo. Se vi aktuale prilaboras modelon kiu estas modifita &umbrello; demandos vin ĉu ĝi savu viajn ŝanĝojn antaŭ la ŝarĝo de la nova modelo.

### Savi Modelon

Vi povas savi vian modelon ĉiame per la elekto Savi de la menuo Dosiero aŭ alklakante la butonon Savi de l' ilpanelo. Se vi devas savi vian modelon sub alia nomo vi povas uzi la elekton Savi Kiel de la menuo Dosiero.

Je via konveno &umbrello; ankaŭ ofertas la elekton aŭtomate savi vian laboron ĉiam post certa tempoperiodo. En la menuo Fiksaĵoj de &umbrello; vi povas enŝalti tiun savadon kaj konfiguri ties tempintervalon.

### Ŝarĝi Modelon

Por ŝarĝi jam ekzistantan modelon vi povas elekti aŭ la opcion Malfermi de la menuo Dosiero aŭ la ikonon Open de la aplika ilpanelo. La modeloj uzitaj dum la lasta tempo estas ankaŭ elekteblaj en la submenuo Malfermi Lastan en la menuo Dosiero por rapidigi la aliron al viaj plej ofte uzataj modeloj.

&umbrello; povas pritrakti nur unu modelon je unu tempo, sekve se vi demandas la programon ŝarĝi modelon kaj via aktuala modelo estas modifita ekde la lasta savado, &umbrello; demandos vin ĉu viaj ŝanĝoj estu savataj por eviti iun perdon de laboro. Vi povas starti du aŭ pli instancojn de &umbrello; je iu tempo. Vi povas ankaŭ kopii kaj almeti inter instancoj.

## Redakti Modelojn

En &umbrello;, estas funde du eblecoj por redakti la elementojn en via modelo.

- Redakti modelelementojn rekte per la Arboperspektivo

- Redakti modelelementojn per diagramo

Uzanta la kuntekstmenuon de la diversaj elementoj en la Arboperspektivo vi povas almeti, forigi, kaj modifi preskaŭ ĉiujn elementojn en via modelo. Dekstra musklako al la dosierujoj en la Arboperspektivo donas opciojn por krei la diversajn specojn de diagramoj kaj ankaŭ, depende ĉu la dosierujo estas Uzkaza Perspektivo aŭ Logika Perspektivo, Aktorojn, Uzkazojn, Klasojn, ktp.

Foje ke vi aldonis elementojn al via modelo, vi povas ankaŭ redakti elementon alirante ties trajtodialogon, kiu troviĝas sub la elekto Trajtoj de la kuntekstmenuo montrata per dekstra musklako sur la elementojn en la Arboperspektivo.

Vi povas ankaŭ redakti vian modelon kreanta aŭ modifanta elementojn sur diagramoj. Pli da detaloj pri tio ĉi troveblas en la sekvontaj sekcioj.

## Aldoni kaj Forigi Diagramojn

Via &UML;-modelo konsistas el aro da &UML;-elementoj kaj asocioj inter ili. Tamen vi ne povas vidi la modelon rekte, sed oni uzas Diagramojn por rigardi ĝin.

### Krei Diagramojn

Por krei novan diagramon en via modelo simple elektu la diagramtipon bezonatan de la submenuo Nova en la menuo Diagramo kaj donu nomon al ĝi. La diagramo estos kreata kaj aktivigata, kaj vi tuj vidos ĝin en la arboperspektivo.

Memoru ke &umbrello; faras vastan uzon de kuntekstmenuoj: vi povas ankaŭ &RMB;-e musklaki al dosierujo en la Arboperspektivo kaj elekti la deziratan diagramtipon de la submenuo Nova en la kuntekstmenuo. Rimarku ke vi povas krei Uzkazdiagramojn nur en Uzkazperspektivaj dosierujoj, kaj la aliaj diagramspecoj povas esti kreataj nur en la Logikperspektivaj dosierujoj.

### Forigi Diagramojn

Se vi devas forigi diagramon de via modelo, vi povas fari tion aktivigante ĝin kaj elektante Forigi de la menuo Diagramo. Vi povas ankaŭ atingi ĉi tion elektante Forigi de la diagrama kuntekstmenuo en la Arboperspektivo.

Pro tio ke la forigo diagramo estas afero grava kio povus kaŭzi perdon de laboro se farita per akcidento, &umbrello; demandos vin konfirmi la forigan operacion antaŭ ol efektive forigadi la diagramon. Unufoje ke diagramo estas forigita kaj la dosiero estas savita oni neniel povas malfari tiun procedon.

### Renomi Diagramojn

Se vi volas ŝanĝi la nomon de ekzistanta diagramo vi povas facile fari tion elektanta Renomi elekton de la &RMB; menuo en la Arboperspektivo.

Alia metodo por renomi diagramon estas fari ĉi tion per ties trajtodialogo, kiun vi ekhavas elektanta Trajtoj de la kuntekstmenuo aŭ per duobla musklako al ĝia ikono en la Arboperspektivo.

## Editing Diagrams

Kiam vi prilaboras diagramon, &umbrello; provos gvidi vin aplikante iujn simplajn regulojn pri kiaj elementoj validas en la diversaj tipoj de diagramoj, kaj ankaŭ kiaj rilatoj rajtas ekzisti inter ili. Se vi etas &UML; eksperto vi probable eĉ ne rimarkos ĝin, sed tio helpos &UML; novulojn krei normkonformajn diagramojn.

Unufoje ke vi kreis viajn diagramojn venas la tempo por komenci redakti ilin. Tie ĉi vi devus rimarki la (por komencantoj subtila) diferenco inter redaktado de skemo kaj redaktado de la modelo. Kiel vi jam scias, diagramoj estas Perspektivoj de onies modelo. Ekzemple se vi kreas klason redaktante klasdiagramon, vi vere redaktas ambaŭ ka diagramon kaj la modelon. Se vi ŝanĝas la koloron aŭ aliajn bildotrajtojn de Klaso en via klasdiagramo, vi estas nur redaktanta la diagramn, sed nenio ŝanĝiĝas en via modelo.

### Enmeti Elementojn

Redaktanta novan diagramon, unu el la unuaj aferoj kiujn vi faros estas enigi elementojn en ĝin (Klasojn, Aktorojn, Uzkazojn, ktp.) Estas resume du metodoj por fari ĉi tion:

- Mustreni ekzistantajn elementojn de via modelo el la Arboperspektivo

- Krei novajn elementojn en via modelo kaj samtempe aldoni ilin al via diagramo, uzante unu el la Redaktiloj de la Labora Ilpanelo

Por enmeti elementojn kiuj jam ekzistas en via modelo, simple mustrenu ilin de la Arboperspektivo kaj failgu ilin kie vi volas en via diagramo. Vi povas ĉiam movi elementojn ĉirkaŭe en via diagramo uzante la Selektilon.

La dua maniero por aldoni elementojn al via diagramo estas pere de la redaktiloj de la Labora Ilpanelo (rimarku ke tio ankaŭ aldonos la elementojn al via modelo).

La Labora Ilpanelo estis defaŭlte lokita ĉe la supro de la fenestro. Vi povas doki ĝin al alia rando aŭ aranĝi ke ĝi flosu ĉirkaŭe se vi preferas. La iloj disponeblaj sur ĉi tiu ilpanelo (t.e. la butonoj videblaj) ŝanĝiĝas laŭ la diagramspeco kiun vi aktuale prilaboras. La butono por la aktuale elektita ilo estas aktivigita en la ilpanelo. Vi povas la elekti ilon premante la &Esc; klavon.

Kiam vi elektis redaktilon de la Labora Ilpanelo (ekzemple, la ilon por enigi klasojn) la musosago ŝanĝiĝas al kruco, kaj vi povas enigi la elementojn en vian modelon per unuopaj musklakoj en via diagramo. Rimarku ke elementoj en &UML; devas havi Unikan Nomon. Se vi do havas klason en unu diagramo kies nomo estas KlasoA kaj poste vi uz la Enigi Klason ilon por enigi klason en alian diagramon vi ne povas nomi ĉi tiun novan klason KlasoA same. Se ĉi tiuj du devus esti du malsamaj elementoj, vi devas doni al ili unikan nomon. Se vi celas almeti la saman elementon al via diagramo, tiam la Enigi Klason ilo ne estas la ĝusta por tio. Vi devus mustreni la klason de la Arboperspektivo anstataŭe.

### Forigi Elementojn

Vi povas forigi iun ajn elementon elektante la opcion Forigi de ĝia kuntekstmenuo.

Denove, ekzistas granda diferenco inter forigado de objekto sur la diagramo kaj forigado de objekto de via modelo: Se vi forigas objekton de ene de diagramo, vi estas sole foriganta ĝin de tiu specifa diagramo: la elemento ankoraŭ estos parto de via modelo kaj se estas aliaj diagramoj kiuj uzas la saman elementon ili ne suferos iun ŝanĝon. Se, aliflanke, vi forigas la elementon de la Arboperspektivo, vi estas efektive foriganta la elementon de via modelo. Ĉar la elemento ne plu ekzistas en via modelo, ĝi estos aŭtomate forigata de ĉiuj diagramoj en kiuj ĝi aperas.

### Redakti Elementojn

Vi povas redakti la plimulton de la &UML; elementoj en via modelo kaj diagramoj malfermante ties dialogon Trajtoj kaj enŝaltante la koncernajn opciojn. Por redakti la trajtojn de objekto, elektu Trajtoj de ĝia kuntekstmenuo (&RMB; alklako). Ĉiu elemento havas dialogon kiu konsistas el kelkaj paĝoj kie vi povas konfiguri la elekteblecojn kiuj korespondas al tiu elemento. Por kelkaj elementoj, kiel ekz. aktoroj, vi povas fiksi nur malmultajn elektojn, kiel la objektnomon kaj dokumentaron, dum por aliaj elementoj, kiel ekz. klasoj, vi povas: redakti ties atributojn kaj operaciojn, elekti la partojn kiuj estu montrataj en la diagramo (tuta operacisignaturo aŭ nur operacinomoj, ktp) kaj eĉ la kolorojn kiujn vi volas uzi por la linioj kaj fono de la klasreprezentado sur la diagramo.

Por &UML; elementoj vi povas ankaŭ malfermi la trajtodialogon per duobla musklako al ĝi se vi estas uzanta la selektan ilon (sago).

Rimarku ke vi ankaŭ povas selekti la trajtodialogon ekde la kuntekstmenuo de la elementoj en la Arboperspektivo. Ĉi tiu permesas al vi ankaŭ redakti la trajtojn por la diagramoj, kiel ekz. elekto ĉu la krado devus esti montrita, aŭ ĉu ne.

### Redakti Klasojn

Kvankam la redaktado de la trajtoj de ĉiuj objektoj jam estis montrita en la antaŭa sekcio, klasoj meritas specialan sekcion ĉar ili estas iom pli komplikaj kaj havas pli da elektebloj ol la plimulto de la aliaj &UML; elementoj.

En la trajtodialogo por klaso vi povas fiksi vastan gamon, de la koloro kiun ĝi uzas al la operacioj kaj atributoj kiujn ĝi havas.

#### Ĝeneralaj Fiksaĵoj por Klaso

La paĝo de Ĝeneralaj Fiksaĵoj de la trajtdialogo estas memklariga. Tie ĉi vi povas ŝanĝi la klasnomon, videblecon, dokumentaron, ktp. Ĉi tiu paĝo estas ĉiame je dispono.

#### Atributaj Fiksaĵoj por Klaso

En la paĝo de Atributaj Fiksaĵoj vi povas almeti, redakti, aŭ forigi atributojn (variablojn) de la klaso. Vi povas movi atributojn tien kaj reen en la listo per premo la sagbutono sur la flanko. Ĉi tiu paĝo estas ĉiame je dispono.

#### Operaciaj Fiksaĵoj por Klaso

Simile al la paĝo de Atributaj Fiksaĵoj, en la paĝo de Operaciaj Fiksaĵoj vi povas almeti, redakti, aŭ forigi operaciojn por via klaso. Kiam vi aldon aŭ redakt operacio, vi eniras la bazajn donitaĵojn en la Operaciaj Trajtoj dialogo. Se vi volas almeti parametrojn al via operacio, vi devas musklaki la Nova Parametro butonon, kiu montros la Parametraj Trajtoj dialogon. Ĉi tiu paĝo estas ĉiame havebla.

#### Ŝablonaj Fiksaĵoj por Klaso

Ĉi tiu paĝo permesas al vi almeti klasoŝablonojn kiuj estas nespecifitaj klasoj aŭ datumtipoj. En Java 1.5 ĉi tiuj estas nomataj Generics (generaj programpecoj).

#### Paĝo por Klasaj Asocioj

La paĝo Klasaj Asocioj montras ĉiujn asociojn de ĉi tiu klaso en la aktuala diagramo. Duobla musklako al nomo de asocio montras ties trajtojn, kaj depende de la speco de asocio vi povas modifi ĉi tie certajn parametrojn kiel la multecon kaj rolnomon. Se la asocio ne permesas la modifon de tiaj elektoj, la dialogo de Asociaj Trajtoj estas read-only (nemodifebla) kaj vi povas sole modifi la dokumentaron rilatatan al ĉi tiu asocio.

Ĉi tiu paĝo estas sole disponebla se vi malfermas la Klastrajtojn el ene de diagramo. Se vi elektas la klastrajtojn de la kuntekstmenuo en la Arboperspektivo ĉi tiu paĝo ne haveblas.

#### Paĝo por Klasvidigo

En la paĝoVidigaj Opcioj, vi povas fiksi kio estu montrata en la diagramo. Klaso povas esti montrata kiel nur unu rektangulo kun la klasnomo en ĝi (utila se vi havas multajn klasojn en via skemo, aŭ se vi momente ne interesiĝas pri la detaloj de ĉiu klaso), aŭ kiel kompleta, montranta pakojn, stereotipojn, kaj atributojn kaj operaciojn kun plena signaturo kaj videbleco.

Depende de kiom da informoj vi volas vidi, vi povas elekti la korespondajn opciojn en ĉi tiu paĝo. La ŝanĝoj kiujn vi faras ĉi tie estas sole vidigaj opcioj por la diagramo. Tio signifas ke kaŝi operaciojn de klaso nur igas ke ili ne estu montrataj en la diagramo, sed la operacioj ankoraŭ estas tie kiel parto de via modelo. Ĉi tiu elekto estas sole havebla se vi elektas la klastrajtojn el ene de diagramo. Se vi malfermas la klastrajtojn ekde la Arboperspektivo ĉi tiu paĝo mankas ĉar bildrilataj opcioj ne aplikeblas tiukaze.

#### Klas-Stila Paĝo

En la paĝoFenestraĵa Stilo vi povas regi la kolorojn de vi deziratajn por la linio kaj la plenigo de la fenestraĵo. Ĉi tiu elekto evidente havas sencon sole por klasoj montrataj en diagramoj, kaj estas mankanta se vi malfermas la klastrajtan dialogon ekde la Arboperspektivo.

### Asocioj

Asocioj rilatigas du &UML; objektojn unu al la alia. Normale asocioj estas difinitaj inter du klasoj, sed iaj asocioj ankaŭ povas ekzisti inter uzkazoj kaj aktoroj.

Por krei asocion elektu la korespondan ilon de la Labora Ilpanelo (komuna Asocio, Ĝeneraligo, Agrego, ktp.) kaj ununure musklaku al la unua elemento partoprenanta la asocion kaj poste ununure musklaku al la dua ero partoprenanta. Rimarku ke tiuj estas du musklakoj, unu sur ĉiu objekto partoprenanta la asocion, ne estas mustreno de unu objekto al alia.

Se vi provas uzi asocio laŭ maniero kontraŭ la &UML; specifo &umbrello; rifuzos krei la asocion kaj vi ricevos erarmesaĝon. Ĉi tiu estus la kazo se, ekzemple, Ĝeneraligo ekzistas de klaso A al klaso B kaj poste vi provas estigi alian Ĝeneraligon de Klaso B al klaso A.

Dekstra musklako sur asocio montros kuntekstmenuon kun la agoj aplikeblaj al ĝi. Se vi bezonas forigi asocion simple elektu Forigi de ĉi tiu kuntekstmenu. Vi povas ankaŭ elekti la opcion Trajtoj kaj, depende de la asocia tipo, redakti ecojn kiel roloj kaj multeco.

#### Ankropunktoj

Asocioj estas pentrataj, aŭtomate, kiel rekta linio konektanta la du objektojn en la diagramo.

Vi povas almeti ankropunktojn por fleksi asocion per duobla musklako ie laŭ la asociolinio. Ĉi tiu enigos ankropunkton (montrata kiel blua punkto kiam la asociolinio estas selektita) kiun vi povas movi de loko al loko por doni formon al la asocio.

Se vi bezonas forigi ankropunkton, duoble musklak al ĝi denove por forigi ĝin.

Rimarku ke la nura metodo por redakti la trajtojn de asocio estas per la kuntekstmenuo. Se vi provas duoble musklaki al ĝi kiel por aliaj &UML; objektoj, ĉi tiu sole enigos ankropunkton.

### Notoj, Teksto kaj Skatoloj

Notoj, Linioj De Teksto kaj Skatoloj estas elementoj kiuj povas ĉeesti en iu ajn speco de diagramo kaj ne havas veran semantikan valoron, sed estas tre helpemaj por aldoni ekstrajn rimarkojn aŭ klarigojn kiuj povas igi vian skemon pli facile komprenebla.

Por almeti Noton aŭ Linion De Teksto, elektu la korespondan ilon de la Labora Ilpanelo kaj ununure musklaku al la diagramo kie vi volas meti vian rimarkon. Vi povas redakti la tekston malfermante la elementon per ĝia kuntekstmenuo aŭ en la kazo de notoj ankaŭ per duobla musklako al ili.

#### Ankroj

Ankroj estas uzataj por ligi tekstan noton kaj alian &UML; elementon kune. Ekzemple, vi normale uzas tekstnoton por klarigi aŭ fari iun komenton pri klaso aŭ certa asocio, en kiu kazo vi povas uzi la ankron por komprenigi ke la noto apartenas al tiu aparta elemento.

Por aldoni ankron inter noto kaj alia &UML; elemento, uzu la ankro-ilon de la labora ilpanelo. Vi unue devas musklaki al la noto kaj poste musklaki al la &UML; elemento al kiu vi deziras ligi la noton.