# &kcalc; El Kitabı

## Giriş

&kcalc; ilk bakışta göze çarpandan çok daha fazla matematiksel işlev sunar. Kullanılabilecek birçok işlev hakkında daha fazla bilgi edinmek için lütfen bu el kitabındaki klavye ivmelendiricileri ve kipleri bölümünü inceleyin.

Birçok bilimsel hesap makinesinin olağan işlevselliğine ek olarak, &kcalc;’ın işaret etmeye değer şeyler sunduğunu düşünüyorum:

- &kcalc; trigonometrik işlevler, mantık işlemleri sağlar ve istatistiksel hesaplamalar yapabilir.

- &kcalc; kendi görüntüsünden sayıları kesip yapıştırmanızı sağlar.

- &kcalc; önceki sonuçları rahatlıkla geri çağırmanızı sağlayan bir sonuç yığını içerir.

- &kcalc;’ın görüntü renklerini ve yazıtipini yapılandırabilirsiniz.

- Ayarlar iletişim kutusundaki &kcalc;’ın duyarlılığını, görüntülenen basamak sayısını ve virgülden sonraki basamak sayısını yapılandırabilirsiniz.

- &kcalc; bir işaretleme aygıtı kullanmadan &kcalc;’ı kullanmayı sağlayan, çok sayıda yararlı düğme bağıntıları sunar.

  İpucu: &Ctrl; düğmesine basmak (ve basılı tutmak), her düğme üzerindeki ilgili düğme bağıntısını gösterir.

&kcalc;, pek çok yalın hesap makinesi tarafından kullanılan anında yürütme yerine okullarda öğretildiği biçimiyle düzgün işlem sırası sağlayan Infix simgelemi’ni kullanır.

&kcalc; ile iyi eğlenceler!

&Bernd.Johannes.Wuebben;

## Kullanım

### Genel Kullanım

Genel kullanım basittir ve en basit bilimsel hesap makinesinin çalışma şekline benzer; ancak aşağıdaki özel &kcalc; özelliklerini not edin:

Sonuç Yığını

- &LMB; ile = düğmesine, klavyenizin &Enter; düğmesine veya = düğmesine bastığınız her zaman, görüntüdeki sonuç, &kcalc; yazılımının sonuç yığınına yazılır. Sonuç yığını arasında klavyenizin &Ctrl;Z ve &Ctrl;&Shift;Z düğme ikililerini kullanarak gezinebilirsiniz.

Yüzde İşlevi

- Yüzde işlevi, çoğu hesap makinesindeki işleve göre biraz farklı çalışır. Ancak, bir kere anlaşıldığında, geliştirilmiş işlevselliği oldukça yararlıdır. Daha fazla ayrıntı için yüzde işlevi ile ilgili bölüme bakın.

Kes ve Yapıştır

- - &Ctrl;C basmak gösterilen sayıyı panoya yapıştıracaktır.

  - &Ctrl;V basarak panonun içeriği geçerli bir kayan noktalı değerse görüntüye yapıştıracaktır.

  - &kcalc; görüntüsüne tıklayarak kopyalayıp yapıştırmak hâlâ olanaklıdır; ancak bu gelecekteki sürümlerde kaybolabilir.

Gelişmiş işlevler

- &kcalc;’ı ilk defa başlattığınızda, hesap makinesi yalnızca temel aritmetik hesaplamalar için düğmeler görüntüler.

  Ayarlar menü girişinin altında &kcalc; için kip seçmek olanaklıdır: Basit veya Bilim veya İstatistik veya Sayısal Sistem kipleri seçilebilirdir. Lütfen unutmayın ki, bu kipler &kcalc; geliştikçe yavaşça değişecektir.

Düğme Yerleşimi

- &kcalc; içerisindeki gelişmiş kiplere kolay erişim sağlamak için çoğu düğme ikinci bir yerleşime sahiptir. Düğmelerin ikinci yerleşimini görünür kılmak için &Shift; veya &Ctrl;2 kısayollarını kullanın.

Geçmiş

- Geçmiş alanı, &kcalc;’ın etkin oturumu dahilinde &kcalc;’ta yapılan tüm hesaplamaları gösterir. Geçmiş içeriğini temizlemek için AC’ye tıklayın veya Sil düğmesine basın. Geçmişi etkinleştirmek veya devre dışı bırakmak için menü çubuğundan Ayarlar ve Geçmişi Göster yolunu izleyin veya &Ctrl;H kısayolunu kullanın.

### Basit Kip

Bu kipte yalnızca temel hesaplamalar için gerekli olan düğmeler ve işlevler bulunur.

Bir faturadaki tüm ögeleri toplamak istiyorsanız bu kipi seçmek isteyebilirsiniz.

### Bilim Kipi

Bu kip içerisinde düğmelerin sol sütunları trigonometrik işlevlere ayrılır:

Düğmeler | İşlev
Hyp | Hiperbolik alt kipine girin. Hyp Sin; örneğin hiperbolik sinüstür: sinh
Sin | Sinüsü hesapla
&Shift; Sin veya Asin | Ters sinüsü hesapla
Cos | Kosinüsü hesapla
&Shift; Cos veya Acos | Ters kosinüsü hesapla
Tan | Tanjantı hesapla
&Shift; Tan veya Atan | Ters tanjantı hesapla
Log | 10 tabanında logaritma hesaplar
&Shift; Log veya 10x | 10 üzeri x kuvvetini hesapla
Ln | Doğal logaritmayı hesaplayın. Bu log e tabanındadır
&Shift; Ln veya ex | x üssünde e (doğal logaritma tabanı) hesapla

İkinci sütunda cebirsel işlevler için düğmeler bulunur:

Düğmeler | İşlev
Kip | Öklit bölmesinin kalanını hesapla
&Shift; Mod veya IntDiv | Tamsayı bölme (bölümün tamsayı kısmı)
1/x | Bir numara için karşılıklı hesap yap
&Shift; 1/x veya nCm | İlk operand ögesini içeren herhangi bir küme için oluşturulabilen farklı ikinci operand ögesi alt kümelerinin sayısını hesapla (binom katsayısı)
xl | Şu anki tamsayı işlenene (faktöriyel) eşit veya küçük olan tüm pozitif tamsayıların çarpımını hesapla
x² | x’in karesini hesapla
&Shift; x² veya √x | x’in karekökünü hesapla
xʸ | x üzeri y
&Shift; xy veya x1/y | x üzeri 1/y
x³ | x’in üçüncü (kübik) kuvvetini hesaplar
&Shift; x³ veya ∛x | x’in üçüncü (kübik) kökünü hesaplar
x·10ʸ | İkinci işlenenin birinci işlenen ve ondalık basamağının çarpımını hesaplar

### İstatistiksel Kip

Bu kipte düğmelerin sol sütunları istatistiksel işlevlere ayrılmıştır:

Bu kipteki işlevselliğin çoğu, Dat düğmesinin çevresinde ortalanır. Bir sayı veri listesi oluşturmak için hesap makinesine bir sayı girin ve Dat’a basın. Art arda artan sayı, görüntüdeki veri listesinin hangi konumda yer aldığını gösterir. Geleneksel bir hesap makinesi yalnızca istatistiksel işlevler için üç değer saklar: Bir listedeki ayrı öge sayısı, girilen veri ögelerinin toplamı ve listedeki tüm veri ögelerinin karesinin toplamı. &kcalc; aslında her ayrı değeri saklarken, verinin ortanca değerini hesaplamanıza izin vererek farklılık gösterir.

Düğmeler | İşlev
N | Girilen veri ögelerinin sayısını anımsa
&Shift; N veya &Sgr;x | Girilen tüm veri kalemlerinin toplamını göster
Mea | Girilen veri ögelerinin ortalamasını görüntüle
&Shift; Mea veya &Sgr;x² | Girilen tüm veri kalemlerinin karesinin toplamını görüntüle
&sgr;N | Standart sapmayı (n) göster
&Shift; &sgr;N veya &sgr;N−1 | Popülasyonun standart sapmasını göster (n−1)
Med | Ortancayı görüntüle
Dat | Bir veri ögesi gir
&Shift; Dat veya CDat | Girilen son veri ögesini temizle
CSt | Girilen tüm veri ögesi deposunu temizle

Sonraki iki sütun, Bilim kipi bölümünde açıklanan trigonometrik ve cebirsel işlevler düğmelerini barındırır.

### Sayısal Sistem Kipi

Bu kip, ikilik, onaltılık, sekizlik ve ondalık olarak hesaplamak için düğmeler ve işlevler içerir.

Soldaki açılır menü ile tabanı seçersiniz. Örneğin onaltılık bir sayı eklemek için aşağıdakileri yapın: Açılır menüden Hex’i seçin. Ardından bir numara girin ve 9’dan büyük rakamlar için A ve F harflerini kullanabilirsiniz. Rakam sistemi görünümünde, sayının ondalık, sekizlik ve ikilik sisteme dönüştürüldüğünü görebilirsiniz.

İkilik, sekizlik ve onaltılık sayılar, boşluklarla ayrılmaş basamak grupları olarak görüntülenebilirler. Bu tür gruplandırmalar sayıların okunabilirliğini artırır. Örneğin, AF1C42 onaltılık sayısı, AF 1C 42 olarak, ikişer basamaklarla gösterilebilir. Gruplandırma kapatılabilir veya ayarlanabilir. Yapılandırma iletişim kutusunu getirmek ve Genel sayfasından bu ayarı değiştirmek için Ayarlar&kcalc; Uygulamasını Yapılandır… yolunu izleyin.

Seçili bitleri görmek için Ayarlar menüsünden Bit Düzenini Göster’i seçmek isteyebilirsiniz.

Bu kipte mantık işleçleri kullanılabilirdir. Bu işleçler şunlardır:

Düğmeler | İşlev
AND | İki sayı mantıksal AND’lenmiştir
OR | İki sayı mantıksal or’lanmıştır
XOR | İki sayı mantıksal XOR’lanmıştır
Lsh | Değeri sola kaydır
Rsh | Değeri sağa kaydır
Cmp | 1’in tamamlayıcısını uygula

İkinci sütun, Bilim kipi bölümünde açıklanan cebirsel işlevler düğmelerini barındırır.

A to F düğmelerini içeren üçüncü sütun yalnızca Hex kipinde kullanılabilirdir.

### Bellek İşlemleri

&kcalc; standart hesap makinelerinin verdiği bellek işlemlerine ek olarak sabitleri tutmak için altı yuvayı destekler.

#### Standart Bellek İşlemleri

&kcalc; sizin için işlem sonuçlarını hatırlayabilir ve daha sonraki hesaplamalarda yeniden kullanabilirsiniz. Bu işlevlere, MR, MS, M+ ve MC etiketli etiketlerle erişebilirsiniz.

MS

- MS düğmesi, geçerli görüntüdeki sonucu belleğe kaydeder.

M+

- M+ düğmesi, geçerli sonucu bellektekine ekler. Yani 20 varsa ve geçerli sonuç 5 ise bastığınızda bellekte 25 olacaktır. Eğer bellek boş ise MS gibi davranır ve sonucu kaydeder.

MR

- MR düğmesi bellekte saklanmış değeri getirir ve görüntüde gösterir.

MC

- MC düğmesi belleği temizler.

Eğer bir değer bellekte saklandıysa hesap makinesi kipi belirtecinin yanındaki durum çubuğunda M belirir

#### Sabitler

C1 ve C6 aralığındaki altı sabit düğmesi, yalnızca menü çubuğundan erişilebilen Ayarlar Sabit Düğmeleri etkinleştirilmişse görünür olur. Bilim Kipi’nde ve İstatistik Kipi’nde kullanılabilirler.

Her bir sabitte saklanan değeri görmek için fareyi düğmenin üzerinde gezdirin.

&kcalc; görüntüsündeki değeri bu altı sabitten birinde saklamak için önce &Shift; düğmesine ve sonrasında C1–C6 arasındaki istediğiniz düğmeye basın.

Bir hesaplamada sabitlerden herhangi birini kullanmak için yalnızca istenen düğmeye basın (C1–C6), ilişkili sayı görüntülenecektir.

Sabitler düğmesinin etiketini hangi düğmenin hangi sabiti tuttuğunu hatırlamasını kolaylaştırmak için değiştirmek olanaklıdır. C1–C6 düğmelerinin üzerine farenin sağ düğmesi ile tıklayın. Ad Ayarla yapabileceğiniz bir açılır menü görüntülenir.

C1–C6 düğmelerinden birine tıklanıp açılan menüden Listeden Seç kullanılarak seçilebilecek birçok önceden tanımlı sabit vardır. Sabitlere menü çubuğundaki Constants ögesinden de ulaşılabildiği halde, onları özel bir düğmede saklamak eğer bu sayı çok sık kullanılıyorsa gerçekten yardımcı olacaktır.

### Tek Düğmeli İvmelendiriciler

Hesapların klavyeden girişini basitleştirmek için &kcalc; çoğu işlev için tek düğmeli ivmelendiricilere sahiptir. Örneğin, `7R` veya `7r` girildiğinde, karşılık gelen 7 (1/7) hesaplanır.

Bir hesaplama sırasında, &Ctrl; düğmesini basılı tutarak her bir düğmenin anahtar bağıntısını göstermesini sağlayabilirsiniz.

Anahtar | İşlev | Notlar
H | Hyp | Hyp Sin’deki gibi Hiperbolik, sinh
S | Sin |
C | Cos |
T | Tan |
N | Ln | e tabanında logaritma
L | Log | 10 tabanında logaritma
Kontrol-2 | &Shift; | Bu düğme için ikinci işlev. ⪚ eğer arcsin istiyorsanız `Kontrol-2 s` yazın
\ | +/− | İşareti değiştir
[ | x^2 |
^ | x^y |
! | xl | Faktöriyel
E | x10y | Üs
< | Lsh | Sola kaydır
> | Rsh | Sağa kaydır.
& | AND | Mantıksal AND
x ya da * | X | Çarp
/ | / | Böl
D | Dat | İstatistiksel kipde veri ögesi girin
| | OR | Mantıksal OR. Unutmayın: &Shift; OR XOR’dur
R | 1/x | Evrik değer
&Enter; | = |
Dönüş | = |
&Backspace; | <= | Son sayıyı sil
Sayfa Yukarı | C | Temizle
&Esc; | C | Temizle
Sayfa Aşağı | AC | Tümünü temizle
Sil | AC | Tümünü temizle
: | Kip | bölme kalanı
&Alt;+6 → &Alt;+1 | C1 | C1’den C6’ya kadar depolanmış değeri kullan

## Belirli İşlevlerdeki Açıklamalar

### Mod ve IntDiv

Mod, görüntüdeki sayıyı sonraki girilecek sayıya bölümünden kalanını gösterir.

- `22 Mod 8 =` 6 sonucunu verecektir

  `22.345 Mod 8 =` 6.345 sonucunu verecektir

&Shift; IntDiv, görüntüdeki sayının sonra girilecek sayıya tam sayı bölümünü yapar.

- `22 Üst Karakter IntDiv 8 =` sonucu 2

  `22.345 Üst Karakter IntDiv 8 =` sonucu 2

### %

= düğmesi yerine kullanılır, % hesaplamada yapılan son işlemi aşağıdaki gibi yorumlar:

- Eğer son işleç + veya − ise ikinci değişken ilk işlenenin yüzdesi olarak yorumlanır.

- Eğer son işleç * ise bölüm sonucun 100 ile çarpımıdır.

- Eğer son işleç / ise sol işleninin, sağ işlenene göre yüzdesini ver.

- Diğer tüm durumlarda %, = düğmesi ile aynı sonuçları verir.

Örnekler:

- `150 + 50 %` sonucu 225 (150 artı 50 sonucunun yüzdesi)

  `42 * 3 %` sonucu 1.26 (42 * 3 / 100)

  `45 / 55 %` sonucu 81.81… (45, 81.81… 55 yüzdesi)

### Lsh ve Rsh

Lsh sola görüntülenen değerin tamsayı bölümünü sola kaydırır (2 ile çarpar), n bir sonraki giriş numarasıdır ve bir tamsayı sonucu verir (taban Bin olarak ayarlanır):

- `10 Lsh 3 =` 80 verir (10 üç kere 2 ile çoğaltılmıştır).

  `10,345 Lsh 3 =` da 80 verir.

Rsh değeri n kere sağa kaydırır (2’ye tam sayı bölünmeyi gerçekleştirir).

- `16 Rsh 2 =` 4 verir (16 iki kere 2’ye bölünmüştür).

  `16,999 Rsh 2 =` da 4 verir.

### Cmp, And, Or ve Xor

Cmp, And ve Or işlevleri bit tabanlı mantıksal işlemler gerçekleştirir ve bu nedenle taban Onluk yerine Onaltılık, Sekizlik veyaİkilik olarak ayarlanırsa daha anlamlı görünür. Aşağıdaki örneklerde taban Bin olarak ayarlanmıştır.

Cmp 1’e göre tamamlayıcı (biti ters çevirir) gerçekleştirir.

- `101 Cmp` 111…111010 verir

AND mantıksal AND yapar.

- `101 AND 110 =` sonucu 100

OR mantıksal OR yapar.

- `101 OR 110 =` sonucu 111

XOR mantıksal XOR (özel OR) işlemini gerçekleştirir.

- `101 XOR 110 =` 11 verir

## Sorular ve Yanıtlar

Euler sayısı e’yi nasıl elde ederim?

&kcalc; penceresinde `1 Üst Karakter ex` düğmelerine basın; klavyede `1 &Ctrl;2 N` düğmelerine basın veya Sabitler Matematik menüsünü kullanın.

Virgülden sonra sabit basamakları nasıl elde ederim?

Menü çubuğundan Ayarlar &kcalc; Uygulamasını Yapılandır… ögesini seçin, bu size bir yapılandırma penceresi açacaktır. Ondalık kesinlik ayarlayıcısı’nı denetleyin ve denetleyiciyi 2 gösterecek biçimde ayarlayın.

Peki ya kesinlik?

&kcalc; kesinliğini belirleyen ana faktör libc ve libmath’inizin `long double` C veri türünü destekleyip desteklemediğidir. Eğer öyle ise &kcalc; bunu derleme zamanında algılar ve sayıları temsil etmek için temel veri türü olarak kullanır.

Yukarıdaki hesaplamaların doğru şekilde çalışması için &kcalc;’ın Yapılandır penceresindeki Kesinlik’i ayarlayın. &kcalc; kopyanız için temel veri türü varsa `long double` için olan 14 kesinliğini öneriyorum, aksi halde 8 veya 10’dur.

Daha yüksek kesinlik, mutlaka daha iyi sonuçlar doğurmaz. Duyarlılıkla oynayın ve ne demek istediğimi anlayacaksınız.

&commands;

## Emeği Geçenler ve Lisans

&kcalc; program telif hakkı ©:

&Bernd.Johannes.Wuebben; 1996–2000

&kde; takımı 2000–2008

&Evan.Teran; 2008–2013

- &Bernd.Johannes.Wuebben; &Bernd.Johannes.Wuebben.mail;

- &Evan.Teran; &Evan.Teran.mail;

- &Espen.Sand; &Espen.Sand.mail;

- &Chris.Howells; &Chris.Howells.mail;

- &Aaron.J.Seigo; &Aaron.J.Seigo.mail;

- &Charles.Samuels; &Charles.Samuels.mail;

- &David.Johnson; &David.Johnson.mail;

&kcalc;, Martin Bartlett’in yığın işletkesi hâlâ &kcalc;’ın bir parçası olan xfrmcalc’dan esinlenilmiştir.

Belgelendirme telif hakkı © 2001, 2002, 2005, 2006, 2010:

- &Bernd.Johannes.Wuebben; &Bernd.Johannes.Wuebben.mail;

- &Pamela.Roberts; &Pamela.Roberts.mail;

- &J.Hall; &J.Hall.mail;

- &Anne-Marie.Mahfouf; &Anne-Marie.Mahfouf.mail;

- Eike Krumbacher eike.krumbacher@x-eike.de

Çeviri: Mesutcan Kurt mesutcank@gmail.com

Çeviri: Emir SARI emir_sari@icloud.com

&underFDL; &underGPL;